De chemie van de hemel ontrafelen

Prof.dr. Harold Linnartz
Hoogleraar Laboratorium Astrofysica
Universiteit Leiden

Allereerst: ik geef leiding aan het enige laboratorium voor astrofysica in Nederland en het onderzoek in mijn groep richt zich op de fysische en chemische eigenschappen van moleculen zoals die zich in de ijle wolken tussen de sterren bevinden. Deze wolken bestaan uit de materie waaruit sterren en planeten ontstaan. In het laboratorium meten we de moleculaire vingerafdrukken van moleculen, zodat deze in het interstellaire medium nagewezen kunnen worden. Gelijktijdig proberen we te begrijpen hoe deze moleculen ontstaan. De nadruk ligt daarbij op materie die als uitgangspunt dient voor de vorming van biologisch relevante moleculen.

1. Wat is de belangrijkste wetenschappelijke ontwikkeling in uw vakgebied?

Het inzicht dat chemisch complexe materie in de ruimte kan worden gevormd, ondanks de geringe moleculaire dichtheden, lage temperaturen en intense stralingsvelden. Dit inzicht is gebaseerd op de feitelijke detectie van moleculen in astronomische waarnemingen, de vorming van dergelijke moleculen in laboratorium experimenten die de condities in de ruimte reproduceren, en astrochemische simulaties. De consequentie is dat de bouwstenen van het leven overal in het heelal voorhanden zijn, en dat daarmee de kans op leven elders reëel is.

2. Op welke wetenschappelijke doorbraak hoopt u?

Ik heb twee jaar geleden een VICI-beurs gekregen voor onderzoek gericht op ‘Unlocking the Chemistry of the Heavens’. De wetenschappelijke doorbraak waar ik op hoop is een universeel recept waarmee de vorming van complexe moleculen kan worden verklaard, uitgaande van alom aanwezige materie in het heelal. Het onderzoek in Leiden richt zich op ‘vaste stof astrochemie’ – chemische reacties vinden plaats in dunne ijslaagjes op stofdeeltjes die zich in de ruimte bevinden – en ik hoop te kunnen bewijzen dat deze een belangrijke rol in dit proces spelen.

3. Wat is de waarde van uw vakgebied voor de samenleving?

Dit onderzoek wordt door nieuwsgierigheid gedreven en plaatst ons zijn in een bredere context. Indirect profiteert de samenleving door technologische voortgang die nodig is om dit onderzoek te verrichten of door technieken die voor astrochemisch onderzoek geschikt zijn, elders toe te passen.

Voor meer informatie verwijs ik u graag door naar deze uitzending


Andere bijdragen in Het heelal, Leven maken, Natuur- en Sterrenkunde