Ecologie in een snel veranderende wereld

Prof.dr. Marcel Visser
Hoofd afdeling Dierecologie
Nederlands Instituut voor Ecologie

1. Wat is de belangrijkste wetenschappelijke ontwikkeling in uw vakgebied?

Ecologen willen begrijpen hoe planten en dieren aangepast zijn aan hun omgeving en hoe die omgeving de aantallen van een soort bepaalt. Maar die omgeving verandert snel, door klimaatverandering, habitatversnippering en andere grootschalige ingrepen in het leefgebied van planten en dieren. Dus de vragen die ecologen zich altijd stelde, en die al niet makkelijk te beantwoorden waren, moeten nu beantwoord worden terwijl de omgeving verandert. Dit is een enorme uitdaging, zeker als we niet alleen willen begrijpen wat het effect is van de huidige omgeving maar ook voorspellingen willen doen over het effect van toekomstige veranderingen in de omgeving op planten en dieren, en daarmee op de biodiversiteit.

Eén van de belangrijkste ontwikkelingen in mijn vakgebied is dat, omdat de omgeving en daarmee de planten en dieren veranderen, ecologische en evolutionaire processen nu gelijktijdig bestudeerd moeten worden. Waar we er vroeger vanuit gingen dat evolutionaire aanpassingen, zoals de genetische samenstelling van populaties, op een veel langere tijdschaal plaats vonden dan ecologische processen, zoals veranderingen in de aantallen in populaties, is dat in een veranderende wereld geen goede benadering meer.

2. Op welke wetenschappelijke doorbraak hoopt u?

Een belangrijke doorbraak zou zijn als we de snelheid waarmee soorten zich aanpassen beter zouden begrijpen. Dus niet zo zeer of soorten zich aanpassen, want dat zal zeker gebeuren zolang er maar genetische variatie en selectie is, maar hoe snel dat proces gaat. Zeker ‘in het wild’ is het voorspellen van de snelheid van aanpassing een enorme uitdaging. De volgende stap is de evolutionaire processen – de snelheid van aanpassen – te koppelen aan ecologische processen. De ultieme doorbraak is dan dat we voorspellingen kunnen doen over de snelheid van aanpassing onder bijvoorbeeld verschillende klimaatscenario’s.

3. Wat is de waarde van uw vakgebied voor de samenleving?

De snelheid waarmee het klimaat zal veranderen in de komende 100 jaar staat niet vast. Dat hangt af van de socio-economische maatregelen die onze maatschappij gaat nemen om de CO2 uitstoot te beperken. Maar om daarin een goede afweging tussen de verschillende belangen te maken zullen ecologen aan moeten geven wat de consequenties zijn voor planten en dieren onder die verschillende maatregelen: hoe snel passen soorten zich aan, en als dat langzamer is dan dat het klimaat verandert: hoe sterk stijgt hun uitsterf-kans en hoe snel loopt de biodiversiteit terug?


Andere bijdragen in Biologie, DNA, Klimaat