Immunotherapie bij kanker

Prof.dr. Carl Figdor
Hoogleraar Immunologie
Universitair Medisch Centrum St. Radboud

1. Wat is de belangrijkste wetenschappelijke ontwikkeling in uw vakgebied?

Mijn vakgebied betreft de immunologie of beter de tumorimmunologie. Hierin proberen we ons eigen immuunsysteem in te zetten bij de strijd tegen kanker. De afgelopen jaren hebben we grote voortgang geboekt op dit terrein. Er zijn nieuwe methoden beschikbaar gekomen om patiënten te vaccineren en zo een immuunrespons op te wekken tegen zogenoemde ‘tumor geassocieerde antigenen’ Wij hebben aan kunnen tonen dat niet alleen de immuunrespons opgewekt kan worden maar dat ook bij sommige patiënten effecten op de tumor, stilstand of vertraagde groei en in sommige gevallen een duidelijk verlengde overleving vastgesteld kon worden. M.a.w. het ‘proof of principle’ is inmiddels geleverd. Door fundamenteel onderzoek zijn de moleculaire mechanismen die ten grondslag liggen voor een groot deel opgehelderd, weten we beter hoe we het immuunsysteem kunnen sturen, en zijn er een groot aantal nieuwe tools ontwikkeld (dendritische cel vaccins, peptide vaccins, adjuvantia, cytotoxische T cellen, antistoffen, cytokines).

Er zijn vooruitlopend op punt 2 ook nog een paar belangrijke vragen

a) waarom werkt het niet bij alle patiënten maar slechts bij een beperkt aantal?

b) Hoe ontwikkelt de tumor een micromilieu wat immuunresponsen onderdrukt?

c) Hoe kunnen we de immunosuppressieve eigenschappen van de tumor en het micromilieu daaromheen te lijf gaan?

2. Op welke wetenschappelijke doorbraak hoopt u?

Dat we in staat zijn door screening van patiënten biomarkers te ontwikkelen waardoor we vooraf kunnen voorspellen welke patiënten baat zullen hebben bij immunotherapie. Hierdoor en door verdere verbetering van de vaccins zullen we in staat zijn meer patiënten succesvol te kunnen behandelen.

Uiteindelijk hoop ik dat immunotherapie tot het standaard arsenaal van de arts gaat behoren, waarmee kanker behandeld kan worden, dus naast chirurgie, chemotherapie en radiotherapie. Als immunotherapie door de ziekteverzekeraar vergoed gaat worden vind ik mijn carrière geslaagd.

3. Wat is de waarde van uw vakgebied voor de samenleving?

Ik denk dat dit duidelijk blijkt uit voorgaande. Het ontwikkelen en implementeren van een hele nieuwe vorm van behandeling van kanker, een ziekte waar een groot deel van de vergrijzende Nederlandse samenleving mee te maken krijgt. De hoop is dat we door gecombineerd gebruik van verschillende vormen van therapie in staat zijn kanker terug te dringen tot een chronische ziekte i.p.v. een dodelijke ziekte.


Andere bijdragen in Geneeskunde, Medicatie