Ruimtelijke informatie

Dr. Jantien Stoter
Universitair hoofddocent Geo-Informatie Infrastructuur
Technische Universiteit Delft

1. Wat is de belangrijkste wetenschappelijke ontwikkeling in uw vakgebied?

Mijn vakgebied handelt over geo-informatietechnologie welke de informatie die is gekoppeld aan een locatie op het aardoppervlak registreert, opslaat, analyseert, beheert en beschikbaar maakt. Deze ruimtelijke informatie kan gaan over discrete objecten (een huis, een gasleiding) of over continue verschijnselen (geluidsniveau op een locatie, geologische ondergrond).

De belangrijkste wetenschappelijke ontwikkeling binnen mijn vakgebied is geweest dat ruimtelijke informatie zodanig kan worden opgeslagen dat een computer daadwerkelijk begrijpt wat de puntjes, lijntjes en vlakjes achter een kaart inhouden. Door deze formele manier van opslaan kan de computer de informatie interpreteren waardoor er slimmere dingen gedaan kunnen worden met de gegevens. Zo kunnen alle gegevens die over een bepaalde locatie bekend zijn uit diverse disciplines, met elkaar worden geïntegreerd en kan er worden gerekend met de ruimtelijke informatie. Hierdoor kan vroegtijdig in een planningsproces alle relevante informatie, inclusief de ondergrond, worden meegenomen.

Een andere belangrijke ontwikkeling is de toevoeging van de derde dimensie aan digitale kaarten. Ook voor Nederland is deze derde dimensie relevant, denk aan de dreiging van overstromingen. Maar ook de problemen die gepaard gaan met het zeer intensieve gebruik van ons land. Een goede driedimensionale (3D-)kaart kan helpen bij het aanpakken van deze problemen. In de loop der jaren is veel onderzoek gedaan om een ??3D-kaart te maken voor heel Nederland en in 2013 zal er een landsdekkende digitale hoogtekaart beschikbaar zijn, welke de vorm van ons land zeer nauwkeurig beschrijft, met tien hoogtepunten per vierkante meter (hieronder afgebeeld voor de locatie Kop van Zuid in Rotterdam) .

Daarnaast zal het nationaal 3D gemeenschappelijk gegevensmodel dat in 2011 is vastgesteld (aansluitend op de internationale 3D-standaard uit 2008) belangrijk worden voor verdere 3D-toepassingen. Overheidsorganisaties zijn nu al verplicht om 2D-gegevens van hun grondgebied beschikbaar te maken volgens een gemeenschappelijk gegevensmodel, zodat anderen de informatie kunnen hergebruiken. De nieuwe 3D-standaard stelt ons in staat om deze informatie uit te breiden naar 3D, zodat er gedetailleerde 3D-gegevens van ons hele land beschikbaar zullen komen. Dit zal belangrijk zijn voor stedelijke ontwikkeling, watermanagement (ook binnen steden) en grote infrastructurele projecten (denk aan het inschatten van de risico’s).

Gemeenten hebben bijvoorbeeld voorschriften voor maximale hoogtes en vormen van hoge gebouwen om te veel schaduw of te veel wind te voorkomen. Momenteel worden deze regels gecontroleerd door menselijke interpretatie. Dit is zowel tijdrovend als subjectief. Als gemeenten, architecten en projectontwikkelaars in plaats daarvan gebruik maken van dezelfde methode om 3D-gegevens vast te leggen, wordt het uitwisselen van deze 3D-informatie eenvoudig. Een nieuw gebouw, tunnel, of brug kun je dan introduceren in het bestaande 3D-model waarna je eenvoudig kunt testen of het voldoet aan alle voorschriften. Op dezelfde manier kun je onderzoeken hoe geluid-, luchtstromen en vervuilingen zich zullen voortbewegen door deze nieuw te bouwen omgeving.

2. Op welke wetenschappelijke doorbraak hoopt u?

Tien jaar geleden werkten alleen experts met ruimtelijke gegevens. De groei van digitale ruimtelijke gegevens en het gebruik ervan is gigantisch. Een belangrijke doorbraak voor wijdverspreid gebruik van deze enorme hoeveelheid gegevens, zal zijn dat er ruimtelijke database management systemen (DBMS) beschikbaar komen die deze hoeveelheid gegevens met hun 3D (ruimte), 4D (tijd) en 5D (op verschillende detail niveaus) aspecten kunnen managen.

Een andere wetenschappelijke doorbraak is het formeel vastleggen van de betekenis en inhoud van gegevens zodat het linken naar andere domeinen in het semantische web mogelijk wordt. Op dit moment vraagt dit veel menselijke interpretatie waardoor geo-informatie nog steeds redelijk geïsoleerd van andere gegevens wordt behandeld. Oplossingen binnen het semantische web voor geo-informatie zal hier een einde aanmaken

3. Wat is de waarde van uw vakgebied voor de samenleving?

Nederland staat van oudsher bekend als een van ‘s werelds bestbemeten landen. Dit komt o.a. door de landsdekkende, gedetailleerde topografische kaart, de digitale hoogtekaart en een groot scala aan publieke en private gegevens over milieu en sociaal-economische aspecten. Mijn vakgebied maakt het mogelijk om op een zeer geavanceerde manier met deze ruimtelijke gegevens om te gaan (zoals de factor tijd, het impliciete detailniveau en de enorme hoeveelheid aan gegevens), waardoor veel andere toepassingen worden gediend: Het zinvol integreren van alle gegevens over een bepaalde locatie maakt het beheer en plannen van de openbare ruimte veel beter mogelijk. Ook kunnen rampen voorkomen worden (bijvoorbeeld door graafschade) en kunnen in het geval dat rampen zich voordoen, beter gestuurd worden met de meest recente informatie. De (informatie)samenleving wint ook omdat heel veel ruimtelijke informatie voor veel meer mensen toegankelijk wordt. Een ludiek maar kenmerkend voorbeeld is de WC app.


Andere bijdragen in 3D imaging, Technische Wetenschappen