Vragen over elementaire deeltjes

Prof.dr. Stan Bentvelsen
Programmaleider ATLAS-groep
Nikhef

1. Wat is de belangrijkste wetenschappelijke ontwikkeling in uw vakgebied?

Mijn vakgebied is die van de elementaire deeltjes en dit vakgebied bevindt zich op dit moment in een bijzondere periode. Enerzijds hebben we een prachtige versneller nabij Geneve, waar protonen met ongekende energie op elkaar worden geschoten om de wereld van de elementaire deeltjes verder te bestuderen en beter te begrijpen. En dat is hard nodig want anderzijds hebben we weliswaar een mooi theoretisch begrip over de elementaire deeltjes maar zijn veel aspecten onbegrepen en de vragen pregnant. Om een voorbeeld te geven: slechts 4% van de energie en materie huishouding van het universum kan verklaard worden met de ons bekende deeltjes. Wat is het ‘spul’ waaruit de overige 96% van het universum uit bestaat?

Dichter bij huis wellicht is de vraag wat ‘massa’ nu eigenlijk is, en hoe krijgen de deeltjes deze massa? Waarom zijn er juist deze 12 elementaire deeltjes, wat is het onderliggende systeem?

De Lage Hadron Collider probeert een aantal van deze vragen te beantwoorden. Dit onderzoek is, na een lange voorbereidingsperiode, in volle gang en ik ben erg benieuwd wat we de komende jaren van deze versneller zullen leren.

2. Op welke wetenschappelijke doorbraak hoopt u?

Een van de belangrijkste ontdekkingen bij de LHC is wellicht die van het Higgs boson. Er zijn nu aanwijzingen dat het deeltje bestaat, maar ik ben zelf nog niet overtuigd. De ultieme droom is om nieuwe deeltjes te vinden bij de LHC die een verklaring geven voor de donkere materie in het heelal. En daarbij ons begrip van fundamentele natuurkunde op zijn kop zet – de natuur heeft ons altijd verrast en ik zou me graag nog eens door haar laten verrassen.

3. Wat is de waarde van uw vakgebied voor de samenleving?

Robbert Dijkgraaf gaf onlangs een lezing bij de KNAW met als titel “het nut van nutteloze kennis”. Daar gaf hij op een mooie manier aan dat fundamentele kennis uiteindelijk de weg zal vinden naar technologie en de samenleving, maar dat deze weg niet voorspelbaar is. Zonder de drijfveer van nieuwsgierigheid zal de samenleving uiteindelijk tot stilstand komen.


Andere bijdragen in Elementaire deeltjes, Het heelal, Natuur- en Sterrenkunde