Een wereldwijde vergelijkende aanpak

Professor dr. Karin Hofmeester
Senior onderzoeker bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis
Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG)

Wat is, volgens u, de meest veelbelovende ontwikkeling in uw vakgebied?

Een veelbelovende ontwikkeling in ons vakgebied is de wereldwijde aanpak. In partnerschap met onder andere Harvard University werkt het IISG bijvoorbeeld aan een infrastructuur voor het opsporen van bronnen en het bouwen van databases die als basis dienen voor wereldwijd vergelijkend historisch onderzoek naar werk, werkenden en arbeidsverhoudingen. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van technieken die ook in de bètawetenschappen gebruikt worden zoals het online bouwen en delen van datasets om daar vervolgens analyses op toe te passen (collaboratories). Erg vernieuwend.

Een belangrijke vraag als ‘waarom zijn sommige landen arm en andere rijk?’ kan door deze mondiale aanpak onderzocht worden. Daarbinnen is een volgende vraag minstens zo belangrijk volgens ons: hoe komt het dat er binnen die landen sommige mensen arm blijven en anderen steeds rijker worden? Ongelijkheden zijn vaak het resultaat van langdurige processen en juist door dit vanuit een globaal perspectief te bekijken, komen we tot nieuwe wetenschappelijke inzichten.

Eén van de resultaten die de onderzoeksgroep van het IISG dankzij deze globale aanpak heeft blootgelegd is bijvoorbeeld dat overal ter wereld steeds nieuwe arbeidsverhoudingen opkomen en ondergaan. De zzp’er is -  als je het bekijkt vanuit internationaal vergelijkend historisch perspectief – veel ‘normaler’ dan de juridisch beschermde werknemer die tot zijn pensioen bij dezelfde werknemer blijft. Ook slavernij en kinderarbeid duiken in de wereldgeschiedenis steeds in verschillende vormen op. Er is dus geen sprake van een mondiale rechtlijnige ontwikkeling naar vrije arbeid. Dit soort inzichten kunnen beleidsmakers en politici helpen hedendaagse problemen op te lossen. Zo weten we onder welke omstandigheden kinderarbeid in het verleden in bepaalde gebieden verdween. Wellicht kunnen deze inzichten leiden tot het oplossen van kinderarbeid nu.

Hoe ziet u de toekomst van uw discipline?

We zullen in de toekomst nog meer dan we nu al doen mondiaal gaan samenwerken en dan ook met wetenschappers uit andere disciplines zoals migratie studies, economen, ecologen, archeologen etc. Ook zullen in de toekomst steeds meer methoden worden toegepast die onder de noemer e-humanities vallen. In ons geval denken we dan aan het koppelen van kwantitatieve data uit grote databases met meer kwalitatieve data uit teksten. Bijvoorbeeld: onze datasets over globale arbeidsverhoudingen kunnen gekoppeld worden aan teksten waarin het woord arbeid voorkomt in specifieke contexten: zo kunnen we ook nagaan hoe mensen aankeken tegen het werk dat ze uitvoerden en de arbeidsverhoudingen waaronder ze werkten.

Wat is het belang van de geesteswetenschappen?

Het grote voordeel is dat je de  hedendaagse ontwikkelingen, bijvoorbeeld op sociaaleconomisch terrein, in een wereldwijd en langetermijnperspectief kan zien.  Geesteswetenschappen leggen structuren bloot die ons helpen de wereld te begrijpen.


Andere bijdragen in Digital humanities, Geschiedenis, Mondiale blik, Samenwerken binnen de geesteswetenschappen, Vermaatschappelijking