Interdisciplinaire samenwerking

Professor Dr. Jaap Goedgebuure
Emiritus-hoogleraar Moderne Nederlandse letterkunde en oud-hoogleraar Theorie en Geschiedenis van de Literatuur
Universiteit Leiden en Universiteit van Tilburg

Wat is, volgens u, de meest veelbelovende ontwikkeling in uw vakgebied?

Interdisciplinaire samenwerking en, mede als gevolg daarvan, doorbreking van obsoleet geworden en verstarde kaders en grenzen. Binnen mijn eigen discipline, de literatuurwetenschap, is de afgelopen decennia in toenemende mate duidelijk geworden hoezeer (om maar een voorbeeld te noemen) de literatuurgeschiedschrijving impulsen heeft gekregen vanuit de cultuur- en mentaliteitsgeschiedenis, en hoe omgekeerd historici literaire teksten in toenemende mate bij hun bronmateriaal betrekken. Andere voorbeelden zijn te vinden bij de cultural analysis (een interdisciplinaire stroming op zichzelf) de taalwetenschap die bruggen heeft geslagen naar de cognitieve psychologie, de neurologie en de informatica, het grensverkeer tussen hermeneutische filosofie en literaire tekstinterpretatie etc.

De totstandkoming van geïntegreerde faculteiten geesteswetenschappen aan diverse Nederlandse universiteiten (waarin de voormalige faculteiten letteren, wijsbegeerte en theologie zijn opgegaan) biedt kansen om deze ontwikkeling te versterken en het niet te laten bij een formeel-bestuurlijke operatie.  

Hoe ziet u de toekomst van uw discipline?

Wenselijk is de voortgang van de hierboven geschetste ontwikkeling. Reëel is de verwachting dat de financiering van het geesteswetenschappelijk onderzoek, die sowieso al sterk onder druk staat, een nog wankeler basis gaat krijgen (wat deels te wijten valt aan economische omstandigheden, maar wat voor een minstens zo groot deel moet worden toegeschreven aan het zwakke, zelfs negatieve imago van de geesteswetenschappen in het politieke en maatschappelijke veld). Beleidsmakers, volksvertegenwoordigers lijken er maar al te vaak van uit te gaan dat de beoefening van de geesteswetenschappen neerkomt op een luxueus en onnuttig tijdverdrijf, en dat het beter is prioriteit te geven aan de exacte wetenschappen. De publieke opinie sluit zich bij die perceptie aan.
Wat is het belang van de geesteswetenschappen?

Vanouds her wordt aan de humaniora een vormende waarde toegekend. Weliswaar is dit Bildungsideal binnen de eigentijdse geesteswetenschappen terecht tot voorwerp van kritiek geworden, maar dat neemt niet weg dat kennis van en reflectie op literaire en filosofische teksten, culturele artefacten, historische fenomenen en processen, ideeën, mentaliteit en ideologieën niet alleen een enorm cultureel en maatschappelijk belang dient, maar ook een niet te onderschatten bijdrage levert aan de analytische vermogens van de geesteswetenschappelijke student. De maatschappelijke realiteit laat zien dat afgestudeerden in de humaniora niet alleen functies vervullen binnen het onderwijs en het culturele veld, maar ook, juist vanwege hun analytische vaardigheden en probleemoplossend vermogen, hun weg vinden in het bedrijfsleven. Om die reden heeft het zin afstand te nemen van beleid dat de aansluiting van de universiteit op de professionele wereld ziet in één op één termen (als zouden disciplines om redenen van efficiëntie en doelmatigheid moeten opleiden tot specifieke beroepssectoren). De samenleving heeft juist een grote behoefte aan geesteswetenschappelijk geschoolde generalisten (en dat pleit weer voor de instelling van brede bachelorstudies naar Angelsaksisch model).


Andere bijdragen in Nederlandse Letterkunde, Samenwerken binnen de geesteswetenschappen