Data-gestuurde infrastructuur

Professor Dr. José van Dijck
Professor in Vergelijkende Mediastudies
Capaciteitsgroep Media en Cultuur, Universiteit van Amsterdam

Wat is, volgens u, de meest veelbelovende ontwikkeling in uw vakgebied?

In mijn vakgebied (mediastudies) is de belangrijkste ontwikkeling op dit moment de snelle groei van een data-gestuurde infrastructuur. Online platformen en sociale media hebben een enorme impact op de organisatie van communicatieprocessen en op de uitwisseling en beschikbaarheid van informatie. Voor geesteswetenschappers is het noodzakelijk zich te verdiepen niet alleen in de sociale en culturele aspecten van deze media, zoals ze altijd al deden, maar juist ook in de technologische en economische principes die eraan ten grondslag liggen. Zonder gedegen kennis van enerzijds technologie (bv algoritmes, dataverwerking), economie (bv. verdienmodellen) en anderzijds van sociale structuren (netwerken) en juridische condities (privacy, gebruikscondities) is het moeilijk de complexe werking van deze media te doorgronden.

Hoe ziet u de toekomst van uw discipline? 

In de toekomst zullen mediawetenschappers zich hoe dan ook moeten bezig houden met de menselijke en culturele aspecten van de informatiesamenleving, waarin steeds meer processen automatisch gestuurd worden. “Big data” is niet bepaald een natuurverschijnsel; essentiële onderdelen van sociale processen en de organisatie van maatschappelijke instituties worden nadrukkelijk gestuurd op basis van gegevens (profieldata, gedragsdata, uitgelokte data). Wetenschappers gespecialiseerd in media en communicatie zijn de aangewezen experts om deze ontwikkeling kritisch te duiden en te analyseren. Hoe worden deze processen gestuurd en wat zijn de onderliggende principes van data-gestuurd mediaal verkeer?

Wat is het belang van de geesteswetenschappen?

Geesteswetenschappers zijn spinnen in het web van interdisciplinariteit: zij verbinden vele disciplinaire draden met elkaar om zo de complexe processen en principes van deze nieuwe media bloot te leggen. Bovendien stellen geesteswetenschappers de “diepere” vragen naar het hoe en waarom van deze processen: wat zijn de relaties tussen menselijk gedrag en de data die zij vrijgeven? Wat zijn de aannames waarop informatie-gestuurde claims gebaseerd zijn? Waarom zijn data geen mensen en kunnen mensen niet gereduceerd worden tot hun data?  Behalve het kritisch analyseren en evalueren van algoritmische of kwantitatieve benaderingen van taal, cultuur en gedrag, is het belangrijk dat geesteswetenschappers juist de kwalitatieve aspecten van politieke en maatschappelijke processen blijven benadrukken. Wat maakt een film boeiend of een documentaire leerzaam? Duiding van inhoud, esthetische en ethische aspecten van kunst en cultuur blijft één van de kernactiviteiten van de geesteswetenschappen.


Andere bijdragen in Digital humanities, Mediastudies, Samenwerken binnen de geesteswetenschappen