Gewone mensen op wereldschaal bezien

Professor Dr. Karel Davids
Hoogleraar Economische en Sociale Geschiedenis
Faculteit der Letteren, Vrije Universiteit Amsterdam

De meest veelbelovende ontwikkeling binnen het vakgebied van de historische wetenschappen is de opkomst van Global history. Global history richt zich op het maken van vergelijkingen en het onderzoeken van verbindingen tussen verschillende delen van de wereld in de loop van de tijd. Global history neemt niet een bepaalde natie, staat of samenleving als uitgangspunt. Ze is niet Eurocentrisch, Sinocentrisch of Amerikanocentrisch. Ze houdt zich bezig met ontwikkelingen op wereldschaal EN met de belevenissen van gewone (of minder gewone) mensen. Ze kijkt zowel naar migratie van mensen als naar stromen van goederen, kapitaal, kennis of ziektekiemen. Dit nieuwe, brede perspectief in de geschiedschrijving zorgt ervoor dat we niet alleen het verleden beter kunnen begrijpen maar ook allerlei veranderingen in de huidige tijd.

Dankzij Global history kunnen we nu een eind verder komen met het beantwoorden van grote vragen als: Waardoor kunnen welvaart en ongelijkheid ontstaan? Waardoor kan de opkomst en ondergang van imperia worden verklaard? Welke omstandigheden maken dictatuur of democratie mogelijk? Waardoor kon de moderne wetenschap ontstaan? In hoeverre heeft klimaatverandering te maken met de Industriële Revolutie? (denk hierbij aan boeken als die van Daron Acemoglu en James Robinson, John Darwin, Jared Diamond, Floris Cohen en John McNeill). We weten steeds meer over de rol van instituties, geografische omstandigheden, religie en technische ontwikkeling. We krijgen ook steeds beter in beeld hoe allerlei groepen mensen – van slaven, kolonisten, zeelui en soldaten tot arbeiders, vrouwen, bestuurders en geleerden – zulke grote veranderingen beleefden en hoe ze die (al of niet met succes) probeerden te beïnvloeden. (en tussen 2 haakjes: ook de global history kan hierbij profiteren van de toenemende digitalisering van literatuur en bronnenmateriaal)

De antwoorden op de twee andere vragen van Uw onderzoek sluiten hierop aan. De toekomst van de geschiedenis ziet er, dankzij de opkomst van global history, uitstekend uit en het belang van de geesteswetenschappen is zonder meer duidelijk: historisch onderzoek helpt mee om grote economische, maatschappelijke en politieke vragen te beantwoorden en de leefwereld van gewone (en minder gewone) mensen van vroeger en nu beter te begrijpen.


Andere bijdragen in Geschiedenis, Mondiale blik, Vermaatschappelijking