De spiegel van Noord-Korea

Professor Dr. Remco Breuker
Professor Korea studies en programmadirecteur Master Azië studies
Azië studies , Universiteit Leiden

Ik ben actief in de Azië studies, de historische en culturele studie van Korea om precies te zijn. Deze studie, ooit aangehaald als het voorbeeld waarom we niets aan de geesteswetenschappen hebben, heeft ondertussen bewezen middenin de maatschappij te staan. Waarom? Daar zijn een aantal antwoorden op mogelijk.

Ten eerste is er de bredere ontwikkeling geweest, volgend op de postkoloniale debatten, waarin voormalige gekoloniseerden (of gemarginaliseerden) langzaam maar zeker academisch geëmancipeerd zijn geraakt. De geesteswetenschappen (of althans een deel ervan) hebben door onvermoeibaar plaats te maken voor de stemmen van de gekoloniseerde/de onderdrukte/de marge hieraan op beslissende wijze bijgedragen. Dat was ook nodig. Het waren immers dezelfde geesteswetenschappen (de oriëntalistiek) die lange tijd academische legitimatie verleende aan koloniale projecten.

Ten tweede is er de algemene tendens van de geesteswetenschappen om fundamentele (existentiële) vragen te stellen. We moeten weten wie we zijn, hoe we hier terecht zijn gekomen, waar we naartoe gaan et cetera. Deze noodzaak om te weten plaatst de geesteswetenschappen midden in het maatschappelijk leven.

Ten derde is er de wellicht praktisch te noemen functie van de geesteswetenschappen, een functie die direct verband houdt met het leren van taal, grammatica, woordenschat en historische/culturele gegevens. De functie is het humaniseren van het vreemde, het ongekende, nu wellicht belangrijker dan ooit. De geesteswetenschappen hebben als taak om alles wat slecht of niet gekend is, wat vreemd heet, te duiden en begrijpelijk te maken. Te meten langs de menselijke maat. Dat dit wat anders is dan cultuurrelativisme mag het voorbeeld van Noord-Korea verduidelijken.

Noord-Korea wordt vaak beschreven als een staat van een onmenselijk regime bevolkt door gehersenspoelde robots. Het regime, verwerpelijk als het zeker is, is helaas zeer menselijk. Het zou ons geen kwaad doen ons die spiegel zelf ook voor te houden. De bevolking is even individueel aangelegd als hier. Het staatssysteem staat echter geen uitingen van dien aard toe. Noord-Korea begrijpelijk maken gaat verder dan te zeggen dat Noord-Koreanen ook maar mensen zijn. Ja, zeker, maar mensen met specifieke historische achtergronden en redenen om bepaalde dingen te doen en andere niet. Met historisch begrijpelijke redenen om raketten af te vuren en kernwapens te willen bezitten. Met begrijpelijke (wederom, dit is niet hetzelfde als goed te keuren) redenen om als staat zich tegen de VS en Japan af te zetten. En dat is belangrijke informatie, zo gedistilleerd uit de ketels van de geesteswetenschappen, waarin taal, geschiedenis, cultuur, literatuur, kunst en al wat dies meer zij in zijn gegooid. Koreastudies in het bijzonder, maar geesteswetenschappen in het algemeen houden zich met zaken bezig die lastig te kwantificeren zijn. Ze leveren echter wel doorwrochte analyses hoe het vreemde in elkaar zit, hoe wij tegenover het vreemde staan, wat de gevolgen zijn van onbegrip en onwil.

De weg naar voren voor de geesteswetenschappen bestaat wat mij betreft uit twee componenten. Component 1: geesteswetenschappers moeten minder onbeholpen, minder bescheiden, assertiever en met meer lef naar voren treden en het debat direct opzoeken. We hebben heel veel te vertellen, maar dan moeten we wel vindbaar en hoorbaar zijn. Component 2: de maatschappij in brede zin moet van het gemakzuchtige standpunt af dat de geesteswetenschappen geen praktisch nut hebben. Er zijn legio voorbeelden. Gebruik onze expertise, wees ontvankelijk voor analyses die zijn gemaakt met kennis, inzicht en ervaring.

Ik heb een opiniestuk met deze strekking eerder geschreven en gepubliceerd op: frontaalnaakt.nl


Andere bijdragen in Korea studies, Vermaatschappelijking