Verborgen informatiestromen

Professor dr. Ginette Verstraete
Hoogleraar Algemene Cultuurwetenschappen
Faculteit der letteren, Vrije Universiteit Amsterdam

Wat is, volgens u, de meest veelbelovende ontwikkeling in uw vakgebied?

Onderzoek naar de toenemende participatiecultuur dankzij interactie web-2 mogelijkheden en de gevolgen daarvan voor onderwijs, wetenschap en de cultuurproductie en –consumptie. Dit heeft ook grote impact op de erfgoedsector waarin gebruikers creatief met archieven omgaan en ze ook veranderen, reproduceren en distribueren. Deze ontwikkelingen zijn transnationaal en dus dient het onderzoek het beste voorbij de nationale grenzen te worden uitgevoerd.

Onderzoek naar ‘Big Data’: in onze informatiemaatschappij worden steeds meer digitale data geproduceerd in gevarieerde omgevingen. Digitale kunst en entertainment, culturele archieven, zoekmachines, geographic information systems, open source, sociale netwerken, in al die omgevingen laten producenten en gebruikers heel veel informatie na. Het vakgebied ‘digital humanities’ is volop bezig met het ontwikkelen van methodes om al die data te ontginnen, met elkaar te verbinden en wetenschappelijk te bestuderen. Ook de verborgen informatiestromen (de meta-data die gebruikers van zulke systemen vaak onbewust nalaten) worden steeds meer ontgonnen en spelen een rol in het academisch onderzoek.

De synergie tussen Culturele Geografie en Cultural & Media Studies in het onderzoek naar ‘location-based (mobile) media, vooral de applicaties op basis van GPS of bluetooth die de plek waar je bent als uitgangspunt nemen voor allerlei diensten en informatievoorzieningen. Kunstenaars, activisten, maar ook de wereld van educatie, musea, erfgoedinstellingen maken hiervan gebruik. In de toekomst zal deze ‘locatie-techniek’ grote gevolgen hebben voor de manieren waarop we informatie ordenen, archieven toegankelijk maken, en de ruimte van kunst en cultuur beleven.

Hoe ziet u de toekomst van uw discipline?

Als steeds meer interdisciplinair en (projectmatig) toepasbaar in een publiek-private samenwerking. Er zal echter steeds genoeg ruimte en geld moeten blijven voor fundamenteel onderzoek waarin de basis wordt gelegd voor diepgaande innovatie en kritiek en waarin korte termijnontwikkeling worden bijgestuurd.

Wat is het belang van de geesteswetenschappen?

Het promoten van historisch en kritisch besef waardoor alle bovengenoemde ontwikkelingen in een groter kader en op langere termijn kunnen worden onderzocht.

De focus op inhoud. Nadat alles is gedigitaliseerd en als informatie toegankelijk gemaakt, zijn er wetenschappers die het materiaal inhoudelijk en op een meta-niveau kunnen interpreteren. Tot het meta-niveau behoren de theorie, de analyse, de betekenisgeving en de aandacht voor de maatschappelijke inbedding.


Andere bijdragen in Cultuurwetenschappen, Digital humanities, Mondiale blik, Samenwerken binnen de geesteswetenschappen